X
تبلیغات
گلچین

گلچین
گلچينی از گل ها 
قالب وبلاگ
لینک دوستان
پيوندهای روزانه
طراح قالب
نوشته : دكتر محمد خاور
مستشار دادگاههاي استان مركز

1ـ ماهيت حقوقي گرانفروشي و كم فروشي و احتكار .
2ـ آيات قرآن مجيد و احاديث پيغمبر اكرم در خصوص گرانفروشي و كم فروشي و احتكار .
3ـ قوانين كيفري و طبقه بندي جرائم گرانفروشي و انحلال در امر ارزاق عمومي .
4ـ اصل چهاردهم انقلاب شاه و مردم و نتايج سودمند اجتماعي و اقتصادي آن .
1ـ ماهيت حقوقي گرانفروشي و كم فروشي و احتكار .
گرانفروشي و كم فروشي و احتكار از آن دسته جرائمي است كه عنصر تقلب و دغلكاري براي بردن مال ديگران در آنها نقش اساسي دارد .
اولين تقسيم بندي جرائيم اين است كه آنها را به جرائم ذاتاً قبيح و جرائمي كه قبح آن وضع و قراردادي است تفكيك مي كنند . گرانفروشي چون متضمن تقلب و دغلكاري است از جرائم ذاتاً قبيح مي باشد زيرا فطرت بشر با آن مخالف است و عقل سليم آن را مذموم مي داند . و از اين جهت است كه هم مذهب و هم عرف آن را مذموم و ممنوع و قابل مجازات دانسته است .
2ـ آيات قرآن مجيد
در قرآن مجيد كه كتاب آسماني و كلام الهي است به طور صريح و مكرربه كم فروشي اشاره شده و به شدت تقبيح گرديده است و بالاتر از آن قرآن كريم كم فروشي را موجب ويران شدن شهر مدين و نابود شدن قوم آن معرفي كرده است .
و در شش سوره از 114 سوره قرآن كم فروشي مورد مذمت قرار گرفته است :
اول ـ سوره مطففين كه اين سوره مباركه كه به نام كم فروشان معرفي شده است :
بسم الله الرحمن الرحيم . ويل للمطففين الذين اذا اكتالوا علي الناس يستوفون . و اذا كالو هم او وزنو هم يخسرون . الا يظن اولئك انهم مبعوثون . ليوم عظيم . يوم يقوم الناس لرب العالمين .
ترجمه . واي به حال كم فروشان آنان كه وقتي چيزي را با پيمانه يا وزن از مردم تحويل مي گيرند كاملاً حق خود را استيفاء مي كنند ولي وقتي چيزي را تحويل مردم مي دهند در پيمانه و وزن كمتر مي دهند . آيا آنها عقيده ندارند كه بعد از مرگ زنده خواهند شدو به روز بزرگ رستاخيز ايمان ندارند . روزي كه تمام مردم در پيشگاه خداوند براي تعيين سرنوشت خود مي ايستند .
دنباله اين سوره شريفه درباره كساني است كه ايمان ندارند و عذابي است كه در انتظار آنها است .
دوم ـ سوره اسراء : واوفوا الكيل اذا كلتم و زنوا بالقسطاس المستقيم . ذلك خير و احسن تأويلاً .
ترجمه ـ جنس را با پيمانه كامل و وزن درست تحويل بدهيد . كه اين كار خوب مي باشد و عاقبت بهتري براي شما دربردارد . در اين سوره مباركه كه قبل از اشاره به موضوع پيمانه و وزن صحيح به زنا و قتل نفس و تعدي به مال يتيمان اشاره شده است و كم فروشي در رديف اين گناهها قرار گرفته است .
سوم ـ سوره رحمن : والسماء رفعها و وضع الميزان . الا تطغوافي الميزان . واقيموا الوزن بالقسط ولاتخسروا الميزان .
ترجمه ـ آسمان را خداوند برافراشت و ميزان عدل را برقرار كرد . تا در آنچه وزن مي كنند تجاوز و تعدي روا نداريد و هرگاه چيزي را وزن مي كنيد عدالت و صحت ترازو را رعايت كنيد و آنچه را وزن مي كنيد كم ندهيد .
چهارم ـ سوره انعام : واوفوا الكيل و الميزان بالقسط ( پيمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحويل بدهيد ) در اين سوره مباركه خداوند متعال آنچه را بر بندگان خود حرام كرده است برمي شمرد : خودداري از شرك ، و احسان به والدين ، و خودداري از كشتن اولاد خود از ترس فقر و تنگدستي ، و خودداري از فحشاء ظاهر و باطن ، و قتل نفس ، وخودداري از تجاوز و دست درازي به مال يتيم ، و در آخر صحت پيمانه و وزن و خودداري از كم فروشي است .
پنجم ـ سوره اعراف : كه در اين سوره شريفه خداوند خطاب به قوم شعيب اهالي شهر مدين مي فرمايد : پيمانه و وزن را تمام و كمال تحويل بدهيد و در مال مردم نقصان روا مداريد و در پهنه زمين پس از آنكه صلاح و اصلاح برقرار شد فساد را منتشر نكنيد و اين امر براي شما بهتر است اگر ايمان داشته باشيد .
ششم ـ سوره هود : كه در اين سوره مباركه نيز خداوند داستان قوم مدين و رفتار ناهنجار آنان را با شعيب پيغمبر و سرنوشت وحشتناك آنها را بازگو مي كند و در خصوص كم فروشي مي فرمايد :
والي مدين اخاهم شعيباً قال يا قوم اعبدوالله من آلاه غيره ولاتنقصوا المكيال والميزان ،اني اراكم به خير ، واني اخاف عليكم عذاب يوم محيط و يا قوم اوفوا المكيال و الميزان بالقسط ولاتبخسوا الناس اشياءهم ولاتعثوا في الارض مفسدين . بقيت الله خيرلكم ان كنتم مؤمنين . و ما انا عليكم به حفيظ . قالوا يا شعب أصلواتك تأمرك ان نترك ما يعبد آباونا اوأن نفعل في اموالنا مانشاء انك لانت الحليم الرشيد . قال يا قوم أرأيتم ان منت علي بينه من ربي ورزقي منه رزقاً حسناً و ما اريد ان اخالفكم الي ما انها كم عنه ان اريد الا الاصلاح ما استطعت ، و ما توفيقي الا بالله عليه توكلت واليه انيب . ويا قوم لايجرمنكم شقاقي ان يصيبكم مثل ما اصاب قوم نوح ، اوقوم هود ، اوقوم صالح ، و ما قوم لوط منكم به بعيد . و استغفروا ربكم ثم توبوا اليه ان ربي رحيم ودود . قالوا يا شعب مانفقه كثيراً مماتقول وانا لنريك فينا ضعيفاً ولولا رهطك لرجمناك و ما انت علينا به عزيز . قال يا قوم أرهطي اعزعليكم من الله و اتخذتموه وراء كم ظهرياً . ان ربي به ما تعملون محيط . و يا قوم اعملوا علي مكانتكم اني عامل سوف تعملون من يأتيه عذاب يخزيه و من هو كاذب و ارتقبوا اني معكم رقيب . ولما جاء امرنا نجينا شعيباً والذين آمنوا به رحمه منا و اخذت الذين ظلموا الصيحه فأصبحوا في ديارهم جاثمين . كان لم يغنوا فيها، الا بعداً لمدين كما بعدت ثمود .
ترجمه ـ و همچنين براي مردم مدين برادرشان شعيب را فرستاديم . شعيب به آنان گفت اي قوم خداي يگانه را پرستش كنيد كه پروردگار ديگري جز او نداريد و در پيمانه ترازو كم فروشي نكنيد ، من شما را در حال و روز خوبي مي بينم ولي براي شما بيم دارم از فرا رسيدن روزي كه عذاب آن شما را هر طرف دربرگيرد اي قوم پيمانه و ترازو را از روي عدالت به تمام و كمال ادا كنيد و حق مردم را ضايع نكنيد و در روي زمين فساد را پراكنده نسازيد . آنچه كه بدون كم فروشي و با اطاعت از دستورات الهي براي شما باقي مي ماند متضمن خير و بركت بيشتر مي باشد اگر ايمان به داشته باشيد ، و من مأمور مراقبت شما نيستم بلكه خدا ناظر و مراقب شما است و من اخطار كننده ام و بس . قوم مدين گفتند اي شعب آيا نماز تو به تو امر مي كند كه ما آنچه را كه پدرانمان مي پرستيدند كنار بگذاريم و در اموال خود به دلخواه خود تصرف نكنيم ( و از روي تمسخر و استهزاء) به شعيب گفتند واقعاً كه تو مردي بردبار و عاقل و رشيد هستي . شعيب گفت اي قوم آيا چنين مي پنداريد كه اگر من آگاه به خواست خدا هستم و در راه راست قدم برميدارم و خداوند به من روزي حلال داده است ، پس به خاطر شما بايد روزي حلال خود را با كم فروشي و دست درازي به مال ديگران تبديل به حرام كنم ، و من نمي خواهم شما را از چيزي منع كنم سپس خود دست به انجام آن بزنم ، من هدفي ندارم جز اصلاح كار و وضع شما به اندازه اي كه براي من مقدور مي باشد و توفيق من فقط از ناحيه خداوند است كه بر او توكل كرده ام و بازگشت من به سوي او است . اي قوم مدين مبادا كه مخالفت شما با اصلاح طلبي من موجب شود كه مانند قوم نوح يا قوم صالح گرفتار عذاب الهي شويد و همچنين قوم لوط كه گرفتار عذاب خدا شدند از شما زياد دور نبودند . از خداي خودتان طلب مغفرت بكنيد و از كارهاي ناپسند و رشت خودتان كه كم فروشي است به درگاه خدا توبه كنيد كه خداي من بخشنده و مهربان است . قوم مدين گفتند اي شعب ما بسياري از آنچه تو مي گوئي درست نمي فهميم ( به اين لحن با شعيب سخن گفتند كه نسبت به گفته ها و نصايح او بي مبالاتي و عدم اعتناء نشان داده باشند ) و ما ترا در ميان خود فرد ذليل و ضعيف مي بينيم و اگر خويشان و كسان تو نبودند ترا سنگسار مي كرديم چه تو در نزد ما عزت و حرمتي نداري شعيب گفت اي قوم آيا كسان من در نظر شما از خدا عزيزتر هستند كه به خاطر آنها از آزار من صرفنظر مي كنيد ولي به خاطر خدا به نصايح من گوش نمي دهيد و فرمان خدا را يك امر مهمل دانسته و پشت سر خود به بي اعتنائي انداخته ايد . خداي من به تمام كارهاي شما عالم است و احاطه دارد . اي قوم مواظب حال و روز خودتان باشيد كه من هم مواظب حال و روز خودم هستم وشما را معلوم خواهد شد كه چه كسي گرفتار عذابي ذليل كننده مي شود و دروغگو چه كسي است و منتظر فرارسيدن عذاب الهي باشيد كه من هم منتظر فرا رسيدن آن براي شما هستم . وقتي زمان نزول عذاب ما برقوم مدين فرا رسيد شعيب را و كساني را كه با او به خدا ايمان آورده بودند مورد رحمت خود قرار داده و از آن عذاب نجات داديم وصحيه آسماني كساني را كه ستمكاره بودند ( به خداي يگانه ايمان نياورده بودند و كم فروشي مي كردند ) هلاك كرد پس در شهر و ديار خودشان در حالي كه زانوي خود را بغل كرده بودند نابود شدند آنچان كه گوئي هرگز نبوده اند دور هلاك باد قثوم مدين همچنان كه دور وهلاك گرديد قوم ثمود .
قرآن كلام خدا است و حكم هر مسئله يا چيزي درآن يافت مي شود ولي در خصوص كم فروشي ملاحظه مي شود كه خيلي صريح و روشن مورد بحث قرار گرفته و به طور مكرر و موكد مورد نكوهش واقع شده است و عاقبت آن بسيار شوم و نابود كننده معرفي شده است . حكم خدا درباره گرانفروشي و كم فروشي آن چنان صريح و روشن بيان شده است كه به جاي گفتگو و انكار و ترديد باقي نمي ماند . تذكر اين نكته ضروري است كه در قرآن مجيد و احاديث وارده از حضرت ختمي مرتبت به مسئله گرانفروشي مستقيماً و صريحاً اشاره اي نشده است چه در آن زمان مؤسسه اي براي تعيين و تثبيت قيمتها وجود نداشته و نرخ اجناس را در آن محيط كوچك و محدود نظام عرضه و تقاضا تعيين مي كرده است . ولي اگر اين مطلب را در نظر بياوريم كه حاصل كم فروشي و هم گرانفروشي عدم تعادل و توازن كالا وقيمت است ( دريافت وجه بيشتر براي كالاي معين كه گرانفروشي است يا تحويل كالاي كمتر براي قيمت مهعين كه كم فروشي است ) درآن صورت با توجه به وضع اجتماع و طرز خريد و فروش جامعه امروز و تنقيح مناط قطعي و استنباط ملاك مشترك مي توانيم احكام وارده در باب كم فروشي را برگرانفروشي تطبيق نمائيم . اقتضاي زمان و مصلحت اجتماع و حكم عقل چنين است .
به علاوه منع احتكار و خطاكار يا ملعون دانستن محتكر در حقيقت به معني نكوهش و منع گرانفروشي است چون قصد محتكر از مخفي كردن اوراق عمومي تشديد مضيقه و ازدياد تقاضا و بالا رفتن قيمت كالاي احتكار شده است . و در واقع احتكار مقدمه گرانفروشي است .
از بررسي داستان قوم مدين و رسالت شعيب و رفتار ناهنجار قوم او و سرنوشت آنها و ساير آيات كريمه نقل شده چنين نتيجه گيري مي شود كه :
1ـ گرانفروشي و كم فروشي همانا اشاعه فساد در جامعه است بس مبارزه با گرانفروشي همان مبارزه همان مبارزه با فساد است .
2ـ ادامه گرانفروشي و كم فروشي موجب زوال خير وبركت از جامعه است و در آخرسر موجب فناي جامعه و هلاك مردم است .
3ـ گرانفروشي و كم فروشي در رديف گناههاي بزرگ نظير شرك به خدا و قتل نفس و تجاوز به مال يتيم مي باشد .
4ـ ادعاي قوم مدين كه حق دارند در مال خودشان به دلخواه خودشان هر تصرفي را كه بخواهند بكنند مردود اعلام شده است چه اين بهانه جوئي و عذر تراشي مانع نزول عذاب الهي و نابودي آنها نگرديد . بديهي است كه تسلط افراد براموال خودشان تا جائي مجاز و معتبر است كهموجب ضرر به ديگران نگردد . در اينجا نكته اي را متذكر مي شوم كه مسلمان واقعي كسي است كه تمام احكام الهي را قبول و اطاعت كند نه اين كه قسمتي را كه به نفع خود مي بيند بپذيرد رد كند يا مسكوت بگذارد . خداوند در سوره نساء كساني را كه مصداق ( يقولون نؤمن ببعض و نكفرببعض ) باشند كافر دانسته و عذاب اهانت بار در انتظار آنها است و در سوره حجر مي فرمايد :
( كما انزلنا علي المقتسمين . الذين جعلوا القرآن عضين فور بك لنسئلنهم اجمعين . عما كانوا يعملون)
بدين مفهوم كه بر. . . . عذاب نازل خواهيم كرد همان طوري كه بر مقتسمين ( كساني كه پاره اي از قرآن را قبول كرده و پاره ديگر آن را قبول نمي كردند ) عذاب نازل كرديم . قسم به خداي توكه از همه آنها راجع به همه كارهائي كه مي كردند پرسش و بازخواست خواهيم كرد .
و اما در خصوص احتكار از پيغمبر اكرم (ص) نقل است كه محتكر را خطاكار دانسته و درجاي ديگر محتكر را ملعون معرفي كرده است . و به حكيم بن حزام كه تاجر ثروتمندي بود و ارزاق عمومي را يك جا خريداري مي كرد پيغمبر اكرم (ص) اخطار كرد مبادا كه احتكار كني و در موردي كه به حضرت رسول (ص) اطلاع دادند مردم در مضيقه هستند و كساني ارزاق عمومي را احتكار كرده اند ، فرمان داد تا اجناس آنها را به بازار آوردند و در معرض تماشاي عمومي قرارداد تا هر كس لازم دارد از آن اجناس خريداري كند .
3ـ قوانين كيفري و طبقه بندي جرائم
گران فروشي و كم فروشي و احتكار از جرائمي است كه از بدو وضع و تصويب قانون مجازات عمومي قابل تعقيب تشخيص داده شده است سپس بر اثر تغييراتي كه در اوضاع و احوال اقتصادي و اجتماعي رخ داده قوانين خاصي براي جلوگيري از گران فروشي يا احتكار به تصويب رسيده است و به طور كلي در اين قبيل موارد جرائم مربوطه را به سه دسته مي توان تقسيم كرد :
دسته اول : گران فروشي ـ . كم فروشي ـ و مواضعه براي گران كردن اجناس اضافه به نرخ عادله و فريب دادن مشتري از لحاظ كمي يا كيفي و دادوستد با اوزان و مقياسهاي تقلبي ـ احتكار و تعطيل واحدهاي توليدي و عدم رعايت مقررات صنفي از قبيل ندادن فاكتور به خريدار يا عدم نصب برچسب قيمت روي اجناس و نظائر آنها است كه در دادگاههاي كيفري دادگستري قابل تعقيب و مجازات هستند .
دسته دوم ـ جرائمي كه قابل طرح در كميسيون امنيت اجتماعي مي باشند . اين دسته عبارتند از تحريك مردم شهر و دهات به ضديت با يكديگر به نحوي كه سلب آسايش و اخلال در نظم و آرامش عملاً فراهم گردد و خودداري از دادن بهره مالكانه يا امتناع از كشت يا مانع از انجام وظائف مأمورين دولت شدن و دخالت در كارهاي مواد مخدر ـ و امور مربوط به قاچاق گمرك ـ و عبور دادن افراد به طورغير مجاز از مرز و اخلال در عرضه دام و توزيع گوشت يا گندم و آرد و قند و شكر و برنج و روغن و ساير مواد ارزاق عمومي كه دولت تعيين خواهد نمود .
دسته سوم ـ جرائم مندرج در قانون تنظيم توزيع كالاهاي مورد احتياج عامه و مجازات محتكران و گران فروشان مصوب ارديبهشت ماه 1353 كه رسيدگي به آنها در صورت استدعاي دولت از پيشگاه اعليحضرت همايون شاهنشاه و به شرط تصويب معظم له به دادگاههاي نظامي واگذار مي گردد . جرائم مزبور اجمالاً شامل پنهان نمودن كالاهاي مورد احتياج ضروري عامه ـ گران فروشي كالا يا مصنوعات يا فرآورده هاي يا كم فروشي يا عدم و فروش آنها ـ عدم ارائه اسناد و اطلاعات مربوط به قيمتها مي باشد .
آئين نامه مربوط به سازمان دادگاههاي بدوي و تجديد نظر و صلاحيت و طرز رسيدگي آنها و همچنين آئين نامه مربوط به كالاهاي مورد احتياج ضروري عامه تصويب شده است ولي در حال حاضر قانون مزبور به مرحله اجراء گذارده نشده است .
4ـ اصل چهاردهم انقلاب شاه و مردم و نتايج سودمند اجتماعي و اقتصادي آن
اصل چهاردهم انقلاب شاه و مردم اختصاص به مبارزه با گران فروشي و كم فروشي دارد كه خود يكي از جلوه هاي مبارزه با فساد است . ثمره اجتماعي آن از بين رفتن دير باوري و تزلزل روحي مردم است . بدون مشاركت عمومي مردم در كارهاي مربوط به نوسازي اجتماع اميد پيشرفت و نتيجه گيري مثبت بسيار اندك است وآنگهي مردم بدون اعتقاد راسخ و روحيه قوي اميدوار كننده در كارهاي عمومي مشاركت نمي كنند . پي گيري در امر مبارزه با فساد و ريشه كن كردن گران فروشي و كم فروشي بدون شكستن چهارچوب قوانين جاري مملكتي و توجه بيشتر به مراكز فساد و كانونهاي آشفتگي اجتماعي و اقتصادي و تنبيه خطاكاران بزرگ و كوچك بدون تبعيض و ملاحظه مقام و موقعيت خطاكاران از عواملي است كه در رفع ديرباوري مردم و تزلزل روحي آنان مؤثر مي باشد .
اعلام مبارزه گران فروشي و كم فروشي به عنوان اصل چهاردهم انقلاب شاه و ملت ، مسئله پيگيري در مبارزه را مسجل كرده است و نحوة كار سازمانهاي مربوط در تعقيب خطاكاران نشان مي دهد كه تبعيض در اين كار نمي شود و خطا كاران مقتدر وضعيف همزمان و به طور يكسان تحت تعقيب قرار مي گيرند. مهار كردن اقدامات اجرائي اين مبارزه همه جانبه و اميدوار كننده و قرار دادن آن در چهارچوب قوانين و مقررات جاري مملكتي كاري است كه در عهده مراجع قضائي مي باشد و كاملاً روشن است كه محاكم دادگستري جز اجراي صحيح قوانين وظيفه اي ندارند و جز اين كاري نمي تواند بكنند و اين امر موجب ازدياد حسن اعتماد مردم و ثبات و استحكام روحيه آنان مي شود .
و اما ثمره اقتصادي مبارزه با گران فروشي و كم فروشي و احتكار ، تقويت شالودة پي ريزي شدة اقتصاد سالم مي باشد . افزايش پول درگردش وازدياد درآمد افراد وقتي موجب رفاه بيشتر مردم مي شود كه قيمت ها ثابت بماند والا اثرات آن براي عامه مردم خنثي مي گردد و نتايج مطلوب آن عايد عده اي معدود از زالوهاي اجتماع مي شود ، و بالنتيجه مانع رشد سالم اقتصاد كشور و شكوفائي آن مي گردد .
مبارزه چند ماهه سازمانهاي مملكتي با گرانفروشي به حدي مجدانه و بي امان بوده است كه حتي افراد بدبين نتيجه مثبت آن را تصديق مي كنند و اگر اين نكته را در نظر بياوريم كه سنخ كار مستلزم پيگيري وجديت در مبارزه براي مدت طولاني مي باشد معلوم مي گردد كه ثمرات بيشتر و نتايج اميدوار كننده تري در پيش داريم .
پيگيري و جهت گيري بي غرضانه در مبارزه با گران فروشي و كم فروشي و احتكار و در هم شكستن كانونهاي فساد و مراكز آشفتگي اقتصادي و اجتماعي توأم با اصرار در اجراي صحيح و بي طرفانه قوانين و مقررات جاري مملكتي ضامن موفقيت در اين مبارزه همه جانبه و همه كس پسند مي باشد ، و اين توفيق موجب خوش باوري مردم و آماده شدن آنان براي همكاري و مشاركت فعالانه و صميمانه در كار نوسازي و پيشرفت كشور است
[ پنجشنبه بیست و یکم آذر 1387 ] [ 17:52 ] [ مجيد پناهی (غريب) ]
.: Weblog Themes By Salehon.ir :.
درباره وبلاگ

* وبلاگ گلچین *
من اگر برخیزم
تو اگر برخیزی
همه برمی خیزند
من اگر بنشینم
تو اگر بنشینی
چه کسی برخیزد ؟
چه کسی با دشمن بستیزد ؟
چه کسی
پنجه در پنجه هر دشمن دون
آویزد
دشت ها نام تو را می گویند
کوه ها شعر مرا می خوانند
کوه باید شد و ماند
رود باید شد و رفت
دشت باید شد و خواند
در من این جلوه ی اندوه ز چیست ؟
در تو این قصه ی پرهیز که چه ؟
در من این شعله ی عصیان نیاز
در تو دمسردی پاییز که چه ؟
حرف را باید زد
درد را باید گفت
من چه می گویم ، آه
با تو کنون چه فراموشی ها
با من کنون چه نشست ها ، خاموشی است
تو مپندار که خاموشی من
هست برهان فراموشی من
من اگر برخیزم
تو اگر برخیزی
همه برمی خیزند
و چه خواهد شد آن
شعرازحمیدمصدق

درج لینک ها به معنی تایید همه آنها نمی باشد و صرفا یک امر اطلاع رسانی می باشد .

در کوی نیک نامان ما را گذر نباشد
گر تو نمی پسندی تغییر ده قضا را


سامانه دریافت پیامک:
2613-149-0935


***
جهت استفاده بهتراز مطالب وبلاگ به آرشیو هم سری بزنید!

***
ثبت شده در سایت ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

***
WWW.MAJID14.IR
حمایت میکنیم
امکانات وب