گلچین

سیروا فی الارض و فی انفسکم  بروی زمین و در نفس خود سیر کنید

مراسم خرافی سیزده بدر سر چشمه اش از نظر تاریخ بر می گردد به اصحاب الرس كه در قرآن به آن اشاره شده است (1) .در حالات اصحاب الرس در تفاسیر اشاره شده و در یكی از شروح نهج البلاغه هم داستان مفصل امده است . تفصیل داستان از این قرار است که : دوازده شهر یا آبادی بود كه هر شهر و هر آیادی به نام یكی از ماههای سال خورشیدی بود. یكی اسمش فروردین بود یكی اردیبهشت یكی خرداد به ترتیب ، مذهبشان هم بت پرستی بود. درختان صنوبر را پرستش می كردند صنوبر منبع در آمد خوبی برای آنها بود روز اول كه می شد همه از تمام دوارده شهر یا روستا جمع می شدند توی شهر فروردین و مراسم جشنی داشتند فردا می رفتند توی شهر اردیبهشت و مراسمی داشتند. روز سوم می رفتند توی شهر یا آبادی كه خرداد نام داشت تا به آبادی اسفند كه می رسید دوازده شهر تمام می شد روز سیزده دسته جمعی از آبادی ها می رفتند به بیابان ها و مراسم سیزده و جشن و پایكوبی و آلودگی به انواع مفاسد را در آنجا بر گزار می كردند.

بنابراین سیزده بدر یك سنتی بوده كه از بت پرستان باقی مانده همانطوری كه سنت مراسم شب چهار شنبه سوری هم كه احترامی برای آتش قائل می شدند سنتی از آتش پرستان است . ما جنبه های مثبت سال جدید را حفظ كنیم.

متاسفانه امروزه عده ای در گوشه و كنار ایران اسلامی ، به اسم میراث ها و سنتهای باستانی فرهنگهای جاهلی آنها را مطرح می كنند. البته این کار منحصر به ایران نیست بلکه در دنیای اسلام جریان دارد مثلا در ایران در عصرهای قبل از اسلام ، در مصر دوره های فرعونها و زمان هائی كه عروسی فیل و آن خرافات عجیب و غریب رائج بود و در این سو و آن سوء و هر جا دستشان برسد برای كم رنگ كردن فرهنگ اسلام و مدنیت اسلامی تلاش می كنند.

مسلمانان در چنین شرائطی باید  با ایستادگی و هوشیاری خود از مواضع و سنتهای خود عقب نروند هدف دشمن از احیای عادت كهن و مرده (چهار شنبه سوری ، نحوست روز سیزده فروردین) در ایران فاصله انداختن بین مردم متدین ایران اسلام و اسلام عزیز است . استاد شهید مطهری در این رابطه می فرماید : قرآن منشأهائی برای فكرهای بی ریشه كه آنها را به درختان بی ریشه تشبیه می كند ذكر می كند. یكی از آنها تقلید است. البته قرآن با كلمه تقلید مطلب را بیان نكرده است با تعبیر دیگر بیان بیان كرده است.

تعبیر قرآن تبعیت كوركورانه از گذشتگان، از پدران ، مادران ، آباء و اجداد است این هم از موضوعاتی است كه قرآن روی آن زیاد تكیه كرده است و آن را منشأ لغزشهای بشر می داند و سخت انتقاد می كند. مثلا می گوید: انها چنین می كویند:

انا وجدنا آبائنا و جدنا آبائنا علی امه و انا علی آثارهم مقتدون

اینها می گویند: ما پدران خودمان را بر یك طریقه ای یافته ایم و ما هم همان طریقه پدران خودمان را می گیریم و می رویم (به تعبیر امروز سنت گرائی)

قرآن سنت گرائی را محكوم می كند اما اشتباه نشود! ضد سنت گرائی را هم قرآن محكوم می كند هر دو را محكوم می كند چطور؟

قرآن فقط عقل گرائی و منطق گرائی را تأئید می كند. قرآن می گوید: هر امر به اصطلاح قدیمی و هر سنت قدیمی را به دلیل آن كه گذشتگان ما چنین می كرده اند ، نیاكان ما این چنین بوده اند و ما باید راه نیاكان خودمان را برویم انجام دادن آن محكوم است ، چرا؟ می گوید ممكن است نیاكان اشتباه كرده باشند ممكن است نیاكان عقل و شعور نداشته باشند آن كه دلیل نمی شود.

نیاكان ما در گذشته چنین می كرده اند ، ما هم چنین می كنیم ، چهار شنبه آخر اسفند می شود بسیاری از خانواده ها (كه باید بگوئیم : خانواده های نادان) آتشی و هیزمی روشن می كنند ، بعد آدمهای سر و مر و گنده از روی آتش می پرند : أی آتش زردی من از تو ، سرخی تو از من ! این چقدر حماقت است كه می پرسیم : چرا چنین می كنید؟

 می گویند: یك سنتی است میان مردم ، از قدیم پدران چنین می كرده اند. قرآن می گوید:

او لو كان آباءوهم لا یعقلون شیئا

اگر هم از پدران گذشته تان چنین كاری می كردند شما وقتی می بینید یك كار احمقانه است و دلیل حماقت پدران شماست رویش را بپوشانید . چرا این سند حماقت را سال به سال تجدید می كنید؟ این فقط یك سند حماقت است كه كوشش می كنید این سند حماقت را همیشه زنده نگه دارید مائیم كه چنین پدر و مادرهای احمقی داشته ایم.

نتیجه : اگر سیزده بدر یک سنت باستانی ایرانی است و اساس ان نحوست روز سیزده فروردین است این کار با عقل و شرع سازگاری ندارد و اگر مسلمانی با اعتقاد به نحوست روز 13 فروردین از خانه خارج شود کار عبس و باطلی انجام داده و بر اساس فتوای مراجع تقلید این کار جایز نیست اما اگر کسی روز سیزه فروردین را به قصد گردش حالا تحت عنوان سیزده بدر نه به خاطر نحوست به دامن طبیعت برورد و اسیبی به طبیعت وارد نکند این کار مشکلی ندارد :

(نظر ایت الله مکارم شیرازی در باره 13 بدر  رفتن)  حکم رفتن به مراسم سیزده بدر از نظر شرعی

 سیزده بدر ریشه شرعی ندارد و از خرافات است ولی تفریح سالم و خالی از گناه بدون اعتقاد به نحس بودن سیزده اشكالی ندارد.

استفتاءات از مراجع تقلید

سوال: خرید و فروش ترقه و انجام چهار شنبه سوری و سیزده بدر به اعتقاد نحسی سیزده و احیای مظاهر ملی گرائی مانند تخت جمشید چگونه است؟ متأسفانه این عمل مورد تشویق قرار گرفته است ؟

جواب:

2- حضرت آیت الله فاضل لنكرانی ( دامت بركاته): در فرض مزبور كه دارای خطرات جانی و مالی است و موجب اذیت و آزار دیگران است و مخالف مقررات و قانون و نظم جامعه است جایز نیست.

3- حضرت آیت الله بهجت (دامت بركاته):  این كارها مشروعیت ندارد.

4- حضرت آیت الله تبریزی (دامت بركاته): هیچ یك از این امور رجحان شرعی ندارد و تشویق مردم به این مورد تشویق به دنیا و غافل كردن از آخرت است و اینكه تصور می كنند این امور مردم را به حفظ وطن و عزت وا می دارد تصوری باطل است ، آنچه مردم را به عزت می رساند و به حفظ وطن وا می دارد ایمان است و بس.

5- حضرت آیت الله گلپایگانی (دامت بركاته): اشكال دارد.

6- حضرت آیت الله سیستانی (دامت بركاته) : اموری كه به جامعه ضرر می زند و موجب ایذاء مردم است مانند: استعمال ترقه و خرید و فروش آن جایز نیست.