گلچین

به اين لحاظ اخلاق به معناي وسيع كلمه مي‌تواند در انتخابات نقش جامع و كليدي را ايفا كند و به لحاظ اين كه شاخص اصلي انقلاب ما فرهنگي و عقيدتي بوده و مردم جامعه ما از اعتقادات والاي اسلامي برخوردارند لذا تاثير اخلاقيات در هريك از اركان نظام از جمله انتخابات تضمين سلامت آن و موجب تداوم انقلاب خواهد بود.

با توجه به اين كه پيامبر اكرم(ص) هدف بعثت خود را تكميل مكارم اخلاقي مي‌نامد (اني بعثت لا تمم مكارم اخلاق) اخلاق و ارزش‌هاي اخلاقي در تمامي امور و همه زيرساخت‌هاي اجتماعي بايد حاكميت پيدا كند. به اين ترتيب انتخابات نيز بايد نه‌تنها به‌طور كامل توأم با اخلاق باشد بلكه هدف انتخابات نيز معطوف به اخلاق و ارزش‌ها باشد كه اين خود مقوله ديگري است.

تمام اركان انتخابات و نيز اجزا و افراد و مراحل اجرايي آن بايد بر اساس ارزش‌ها و معيارهاي اخلاقي صورت گيرد و از هر گونه اعمال غيراخلاقي پرهيز شود، اين همان چيزي است كه مورد تقاضاي همه مردم ماست زيرا رعايت اخلاق در انتخابات مطابق ارزش‌ها در واقع نوعي تضمين سلامت انتخابات خواهد بود و موجب ايجاد اطمينان در مردم و آرامش جامعه مي‌شود.

در هر انتخابات اركان و اجزاي آن عبارتند از:

ـ عوامل اجرايي و قوانين و مقررات مربوط

ـ نامزدها

ـ راي‌دهندگان

براي اين كه به طور دقيق‌تر نقش اخلاق را در رابطه با هر كدام از اين ركن‌ها مشخص كنيم در اين زمينه اخلاق را به 2 بخش اخلاق عمومي و اخلاق اختصاصي تقسيم نموده و هر كدام را جداگانه به بحث مي‌گذاريم.

1 ـ رعايت تقوا: تقوا به معناي عام آن به عنوان خودداري از گناه و صيانت نفس از خطا كردن و خدا را در همه حال ناظر بر خود دانستن است و بايد سعي كرد اين ويژگي در افراد به صورت يك خصيصه در آيد تا بتواند در مواقع حساس اثرگذار باشد.

در جاي جاي نامه‌هاي سياسي ـ اجتماعي حضرت علي(ع) به فرمانداران و كارگزاران حكومتي در هر مساله‌اي پيوسته ابتدا آن حضرت توصيه به تقوا كرده‌اند كه اين نشان مي‌دهد تقوا رابطه مستقيم با عملكرد افراد در هر پست و مقامي دارد. بنابراين تقوا در تمامي مراحل انتخابات و براي همه افراد اعم از رأي‌دهندگان و عوامل اجرايي و نامزدها مي‌تواند نقش گسترده و تعيين‌كننده‌اي داشته باشد.

خداوند در قرآن كريم مي‌فرمايد: «و من يتق الله يجعل له مخرجا» يعني اگر در كارهايتان تقوا پيشه كنيد خداوند راه‌هاي خروج از مشكلات را روي شما مي‌گشايد و نيز در آيه ديگري مي‌فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا ان تتقوا الله يجعل لكم فرقانا» يعني اي كساني كه ايمان آورده‌ايد اگر در كارهايتان پرهيزگاري به خرج دهيد خداوند راه‌هاي تشخيص خوب و بد را به شما عطا مي‌نمايد.

بنابراين در هر انتخابات بايد از هر عملي كه گناه محسوب مي‌شود پرهيز كرد زيرا دست زدن به هر عملي كه خلاف تقوا باشد موجب برچيده شدن روح تقوا از انتخابات خواهد شد و در نتيجه خير و بركت از جامعه رخت بر خواهد بست. از سوي ديگر به لحاظ شرعي نيز هر كس در حد خود مسوول و پاسخگو است.

نكته‌اي كه در اينجا بايد متذكر شويم كار براساس تقواي جمعي است. با توجه به اين كه انتخابات يك امر جمعي محسوب مي‌شود و عناصر و عوامل آن مثل دانه‌هاي زنجير به هم متصل هستند لذا بايد روح تقواي جمعي حاكم باشد، چنان كه رهبر معظم انقلاب در جريان انتخابات مجلس هفتم فرمودند: «مجموعه‌ها و جمع‌ها و جريان‌ها علاوه بر تقواي فردي اعضاي خود، بايد در نگاه كلان از تقواي جمعي نيز برخوردار باشند چرا كه در غير اين صورت افراد متقي حاضر در اين جريان‌ها نيز به علت خطاي عمومي جمع به انحراف و خطا مي‌افتند.»

بنابراين چنانچه تلاش كنيم تا روح عنصر تقوا اعم از فردي و جمعي همچون چتري در تمام مراحل انتخابات حاكم گردد، ضمن برخورداري از اجر معنوي و پاداش اخروي شاهد انتخاباتي سالم، قوي و با محتواي عالي خواهيم بود.

2 ـ انجام وظيفه: در هر انتخابات هر يك از افراد اعم از رأي‌دهندگان تا نامزدها و مجريان امور وظايفي قانوني و مشخص بر عهده دارند، به لحاظ اخلاقي همه افراد موظف هستند وظايف خود را بخوبي انجام دهند زيرا هرگونه كم‌كاري يا مسامحه موجب نقصان كار يا كاهش كيفيت امور خواهد بود و هنگامي كه تمامي افراد به طور جدي به فكر اجراي مطلوب و انجام وظايف به نحو احسن باشند، به طور قطع آن كارها با كمترين نواقص و بهترين كيفيت به ثمر خواهد رسيد. انتخابات نيز به عنوان يك جريان اجتماعي از اين قاعده مستثني نيست، چنان كه پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايد: «كلكم راع و كلكم مسوول عن رعيته» يعني همه شما در هر جايگاهي كه هستيد در حكم رهبري آن جريان را داريد و همه شما در عين حال نسبت به ديگر افراد كه پايين‌تر از شما قرار دارند مسوول و پاسخگو مي‌باشيد.

به اين ترتيب به لحاظ اخلاقي هر كس در هر مرتبه از مراتب انتخابات كه قرار دارد بايد بر اساس وجدان خود احساس مسووليت كرده و نسبت به انجام وظايف خود به نحو كامل و احسن انجام وظيفه نموده و از هر گونه كوتاهي خودداري كند.

3 ـ منويات رهبري: يكي از نكات مهم در سلسله مباحث اخلاق و عرفان رعايت حال رهبر و مولاست كه در همه حال وظيفه هر فرد اخلاق محور است كه ملازم حال قائد خود باشد كه «المتقدم عنهم مارق و المتأخر عنهم زاهق و اللازم لهم لاحق.»

يعني كساني كه از امام خود جلو بيفتند گمراه مي‌شوند و كساني كه از امام خود عقب بمانند نابود مي‌گردند و كساني كه همراه امام هستند از هدايت‌شدگان خواهند بود.

قرآن كريم چه زيبا خطاب به مسلمانان مي‌فرمايد: «مومنين كساني هستند كه هنگامي كه در امر مهمي با پيامبر اكرم(ص) همراه مي‌شوند قبل از اين كه براي هر موضوعي اقدام نمايند از او اجازه مي‌گيرند.»

بنابراين به لحاظ وظيفه شرعي و ملاحظات اخلاقي بايد همه عوامل موثر در انتخابات و اركان امور انتخابات ضمن بالا بردن هوشياري و آگاهي خود پيوسته مترصد رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب باشند تا ضمن اداي تكليف شرعي و اخلاقي خود موجب برگزاري انتخاباتي باشكوه و ارزشمند نيز شده باشند.

4 ـ سعه‌صدر و تحمل: از آنجا كه انتخابات در يك مقطع زماني خاص صورت مي‌گيرد و انبوهي از كار‌ها و مجموعه‌اي از وظايف و عمليات علاوه بر كارهاي روزمره به سراغ افراد مي‌آيد و موجب فشردگي كارها مي‌شود، صبر و حوصله مخصوص را مي‌طلبد و از طرف ديگر در چنين مقطع حساس كه دشمنان نيز از قبل در تدارك توطئه بوده و علاوه بر اين دوستان سطحي‌نگر يا غافل هم هستند، مجموعه اينها ايجاب مي‌كند تمامي عناصر انتخابات از سعه‌صدر و تحمل بالايي برخوردار باشند، از هر گونه تعجيل و بي‌حوصلگي پرهيز كنند و استقامت در مقابل كجروي‌ها و توطئه‌ها و مشكلات پيش آمده را با بردباري همراه با تدبير مرتفع نمايند.

امام خميني(ره) مي‌فرمايند: «راه حق گرفتاري دارد، هر راه حقي مشكلات دارد، شياطين نشسته سر راه حق كه مردم را منحرف كنند، مال حالا نيست زمان پيغمبر هم همين طور بود، آنها هم از دوستان مخالفت مي‌ديدند.»

منظور از اخلاق اختصاصي، آن دسته از امور اخلاقي و ارزش‌هايي است كه هر فرد يا گروهي كه در انتخابات نقشي دارند بر حسب نوع وظيفه و مسووليتي كه به عهده دارند بايد آن را رعايت كنند.

منظور ازعوامل اجرايي نيز مجموعه عواملي است كه به واسطه آنها انتخابات اجرا مي‌شود و شامل 2 دسته هستند:

اول: شوراي نگهبان در مركز و شهرستان‌ها

دوم: وزارت كشور در مركز و استانداري‌ها و فرمانداري‌ها و نيز عوامل اجرايي در كنار صندوق‌هاي رأي و هيات‌هاي اجرايي

با توجه به اين كه اين عوامل مجموعه بزرگ انساني را در شبكه انتخابات تشكيل مي‌دهند لذا تأثير معيارهاي اخلاقي و ارزش‌ها علاوه بر آنچه در قسمت الف بيان شد از معيارهاي اختصاصي اخلاق نيز برخوردارند كه در رابطه با اين عوامل به شرح زير مي‌توان اين موارد را برشمرد:

اول ـ آگاهي از قوانين: از وظايف اوليه اخلاقي و اجتماعي هر كسي كه مسووليتي را مي‌پذيرد، اين است كه به شرح وظايف خود آشنا شده و در اولين فرصت تمامي قوانين و مقررات و نيز بخشنامه‌ها و همه شيوه‌نامه‌هايي كه در رابطه با آن شغل تا آن لحظه صادر شده است را مطالعه كند و طبيعي است كه دست‌اندركاران انتخابات نيز از اين رويه مستثني نيستند.

دوم ـ اجراي قانون: از اهم وظايف مسوولان اين است كه در آن محدوده‌اي كه مسووليت دارد به قانون عمل كند كه اين دومين گام در ايفاي نقش است و بايد تلاش كرد از هر گونه قانون‌گريزي پرهيز نمود زيرا دوام و بقاي جامعه در گرو عمل به قوانين و مقررات است، چنان كه در آيات متعدد قرآن شرط ايمان را اقدام به عمل صالح ذكر نموده است «الذين آمنوا و عملوا الصالحات» و نيز در سوره عصر زندگي انسان‌ها را يكپارچه در حال ضرر و زيان مي‌داند مگر اين كه ايمان آورند و عمل نيكو انجام دهند و يكديگر را به حق و استقامت دعوت كنند.

با توجه به اين كه قانونگرايي يكي از مصاديق عمل صالح است، بنابراين عوامل اجرايي انتخابات بايد در عمل به قانون از ديگران سبقت گيرند. در اين زمينه امام خميني(ره) مي‌فرمايند: «اما در مقام تدبير امور مملكت و در مقام اداره يك مملكت بايد همه شما‌ها و همه كساني كه دست‌اندركار هستند و همه ملت بپذيرند آن چيزي را كه قانون اساسي پذيرفته است بپذيرند آن چيزي را كه مجلس به آن رأي مي‌دهد و شوراي نگهبان آن را موافق قانون و سوابق شرع مي‌داند بايد بپذيرند، قانون را بپذيرند هي نگوييد قانون و خودتان خلاف قانون بكنيد، بپذيريد قانون را همه‌تان روي مرز قانون عمل كنيد اگر همه روي مرز عمل بكنند، اختلاف ديگر پيش نمي‌آيد.»

در هر صورت رعايت قوانين و مقررات در همه جا و همه وقت مهم است ليكن در مسائل انتخاباتي مهم‌تر است چنان كه در جريان فتنه سال 88 مشاهده كرديم رهبر معظم انقلاب براي برون‌رفت از فتنه تأكيد بر عمل به قانون مي‌كردند.

سوم ـ عدم اغماض از خطاها: سومين گام پس از اجراي قانون برخورد با قانون‌شكنان است زيرا انتخابات يك امر اجتماعي بوده و ممكن است افراد يا گروه‌هايي به خاطر منافع شخصي يا حزبي از اجراي قانون تخلف ورزند و در نتيجه حيثيت سياسي و اجتماعي نظام را مخدوش كنند.

مسوولان امور مختلف در هر سطح بايد به دقت مراقبت كنند كه نه تنها خود مرتكب خلاف و فساد نشوند بلكه با افراد خاطي در هر موقعيت و مقام نيز بشدت برخورد نمايند، در اين رابطه فرق نمي‌كند كه فساد كوچك باشد يا بزرگ يا فرد خاطي در رده‌هاي پايين انتخابات باشد يا بالا و عالي، گر چه افراد هر چه در سطوح بالاتر باشند خطر آنها و خطاي آنها نيز موثرتر خواهد بود ليكن بايد توجه داشت كه خطاهاي كوچك نيز در اثر چشم‌پوشي مسوولان بالاتر به تدريج به خطاهاي بزرگ و فساد در سطح وسيع‌تر تبديل مي‌شود، در همين رابطه امام خميني(ره) خطاب به مجلسيان فرمودند:

«انحراف يك دفعه ايجاد نمي‌شود بلكه به تدريج واقع مي‌گردد، از اين رو از اول بايد جلو فساد را گرفت كه رشد نكند.»

و همچنين رهبر معظم انقلاب در اين رابطه فرمودند: «با دستمال كثيف نمي‌شود شيشه را پاك كرد، بنابراين در درجه اول مراقب باشيد كه به هيچ‌وجه به فساد آلوده نشويد.»

با توجه به سيره پيامبر اكرم و پيشوايان ديني كه در برابر خطاهاي اجتماعي افراد كوتاه نمي‌آمدند و بخصوص اگر فردي وابستگي خانوادگي به آنها داشت شديدتر برخورد مي‌كردند كه مثال آن برخورد حضرت علي(ع) با عقيل و امثال آن است، نتيجه مي‌گيريم اخلاق انتخاباتي ايجاب مي‌كند با خاطي و متخلف به طور قاطع برخورد شود تا موجب فزوني فساد نگردد و سلامت انتخابات نيز تضمين شود.

چهارم ـ عدم دخالت سليقه‌هاي شخصي: با توجه به اين كه موضوع انتخابات در بعضي موارد با سليقه‌ها و گرايش‌هاي افراد و گروه‌ها در ارتباط است لذا تمام دست‌اندركاران انتخابات بايد توجه كنند كه از اعمال سليقه‌هاي شخصي و حزبي و هرگونه خودرايي خودداري ورزند زيرا رعايت اخلاق در انتخابات ايجاب مي‌كند تا از اين‌گونه امور به دور باشد چنان كه رهبر معظم انقلاب بارها فرمودند: «من هم مثل ديگران در انتخابات يك رأي دارم»و نيز مسوولان را از دخالت در امور انتخابات نهي فرموده‌اند.

اعمال سليقه يا اعمال نفوذ حزبي و جناحي سر آغاز فساد محسوب مي‌شود و به تدريج ممكن است تبديل به سهم‌خواهي و جريان‌هاي بزرگ فساد تبديل گردد لذا به طور جدي بايد جلوي اين‌گونه رفتارها كه منشأ خصلتي يا منافع فردي و گروهي را به دنبال دارد گرفته شود و چنانچه در مواردي قانون ساكت است بايد با مراجعه به رأي اكثريت عمل نمود، توصيه حضرت امام خميني(ره) به شوراي نگهبان چنين است: «از شوراي محترم نگهبان مي‌خواهم و توصيه مي‌كنم با كمال دقت و قدرت وظايف اسلامي و ملي خود را ايفا نمايند و تحت تأثير هيچ قدرتي واقع نشوند.»

پنجم ـ دشمن‌شناسی: در اخلاق اسلامی به دشمنی شیطان با انسان توجه ویژه‌ای شده است به طوری كه خداوند در قرآن كریم از او به عنوان دشمن آشكار نام می‌برد زیرا اوست كه با وسوسه‌های خود موجب لغزش انسان می‌شود گرچه زمینه اولیه یعنی هوای نفس در وجود انسان قرار دارد با این حال از تحریك‌های شیطانی و تاثیر آن در منحرف شدن انسان نباید غافل بود، اما یكی از عواملی كه كار شیطان را راحت می‌كند و موجب انحراف افراد و جامعه از صراط مستقیم می‌شود توطئه‌هایی است كه از طرف دشمنان و مخالفان انقلاب صورت می‌گیرد كه گاه از زبان دوستان نیز ممكن است مطرح شود.

اینجاست كه دشمن‌شناسی و آگاهی از شگردهای آنها می‌تواند كمك قابل‌توجهی در خنثی كردن نقش‌های آنها داشته باشد.

در همین رابطه امام خمینی(ره) می‌فرمایند: «ابرقدرتان چپاولگر بین المللی با تدریج و ظرافت در كشور ما و كشورهای اسلامی دیگر رخنه كرده و با دست افراد ملت‌ها كشور را به دام استثمار می‌كشانند، باید با هوشیاری مراقب باشید و با احساس اولین قدم نفوذی به مقابله برخیزید و به آنان مهلت ندهید».

بنابراین تمامی دست‌اندركاران انتخابات باید هوشیاری خود را حفظ كرده و بخوبی نقشه‌های دشمن را رصد نمایند تا ضمن فائق آمدن بر شیطان بتوانند توطئه‌ها و شگردهای دشمنان را در رابطه با انتخابات خنثی نمایند كه این خود از مصادیق بصیرت است.

ششم ـ امانتداری: امانتداری و امین بودن یكی از توصیه‌های مهم اخلاقی است و همگان از خیانت در امانت نهی شده‌اند، با توجه به این كه یكی از مصداق‌های واقعی امانت و امانتداری مربوط به عوامل اجرایی انتخابات، حفظ آراي مردم است لذا باید بكوشند تا در این امر مهم غفلت یا كوتاهی صوت نگیرد چنان كه امام خمینی(ره) در این رابطه می‌فرمایند:

«شما الان امانت بزرگی از دست این ملت تحویل گرفته‌اید و مقتضای امانتداری این است كه آن را به طور شایسته حفظ كنید و به طور شایسته به نسل آینده تحویل بدهید و هر كس در هر جا هست و هر جا خدمت می‌كند یكی از اموری كه برای او بسیار مهم است امانت است. امین باشد.»

بنابراین عوامل اجرایی انتخابات در تمامی سطوح از پای صندوق‌های رأی گرفته تا شورای نگهبان باید چنان عمل كنند كه اعتماد مردم را جلب كرده و در امانتداری زبانزد خاص و عام باشند.

نامزدهای انتخاباتی یكی از اركان مهم انتخابات هستند كه نقش آنها در شكل گرفتن انتخابات و نوع رفتار آنها در عكس‌العمل مردم بسیار اثرگذار است. نامزدها علاوه بر آنچه در اخلاق عمومی ذكر شد به موارد زیر به عنوان «اخلاق اختصاصی نامزدها» باید توجه كنند.

1-قصد خدمت: در هر كاری اول باید قصد و هدف را مشخص كرد، در اخلاق اسلامی نیز نیت در هر كاری اهمیت ویژه‌ای دارد و با توجه به این كه نمایندگی مجلس شورای اسلامی نوعی وكالت گرفتن از مردم برای انجام امور آنهاست، بنابراین حداقل نیت در این كار مهم باید قصد خدمت كردن برای مردم و گره‌گشایی از مشكلات جامعه مسلمین باشد چنان كه شهید بهشتی فرمودند: «ما شیفتگان خدمتیم نه تشنگان قدرت»، حاكی از این است كه خدمتگزاری برای ملت یك ارزش محسوب می‌شود.

حضرت امام خمینی(ره) بارها مسوولان نظام را به این نكته گوشزد می‌كردند به طوری كه در مجموعه صحیفه امام واژه خدمتگزاران 68 مرتبه و خدمتگزاری 8 مرتبه و خدمتگزار 462 مرتبه به كار رفته است كه نشانه والایی این واژه در دیدگاه امام خمینی(ره) است چنان كه می‌فرمایند: «خدمت به مردم باید به عنوان یك وظیفه باشد بدون منت و بزرگ تصور كردن خود.»

و نیز می‌فرمایند: «خدمتگزاری در جمهوری اسلامی مجاهده در راه خداست.»

و نكته دیگر این است كه چنانچه این خدمتگزاری با اخلاص توام شود به مراتب از ارزش والاتری برخوردار است، زیرا اخلاص موجب می‌شود تا اعمال انسان از انگیزه‌های مادی پاك شود و عمل برای رضای خدا صورت گیرد، در این صورت هر عمل خالصانه از بركت خاص برخوردار می‌گردد كه موجب آبادی دنیا و آخرت انسان می‌شود.

امام خمینی(ره) در توصیه به مسوولان می‌فرمایند: «شما اخلاص داشته باشید و برای خدا به بندگان خدا خدمت كنید و ثنا و اجر را از او طلب كنید كه او جزای شما را عطا می‌فرماید.»

رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند: «برای خدا كار كنید تا مقام و مسوولیت به دامی برای به هدر رفتن عمرتان تبدیل نشود.»

پس چقدر خوب است كه نامزدهای انتخاباتی به نیت تقرب به درگاه الهی كارشان را آغاز كنند و تا پایان راه ثابت بوده و حوادث و پیشامد‌ها نتواند خللی در نیت نیكوی آنان وارد آورد.

2 - دور كردن عوامل شیطانی: با توجه به این كه در اخلاق اسلامی توصیه فراوان شده در هر كاری مراقب دخالت شیطان و عوامل او در امورتان باشید زیرا او قسم یاد كرده بندگان خدا را از راه مستقیم بدور نمایدلذا بر هر كس بخصوص مسوولان نظام ازجمله نامزدهای انتخاباتی لازم است كه با دقت مظاهر شیطانی را شناسايی و بشدت از آنها پرهیز كنند.

ازجمله مصادیق و مظاهر امور شیطان عبارتند از:

چشم داشتن به منافع شخصی / ترجیح دادن دوستان و خویشان بر سایر مردم / به فكر مقام و موقعیت خود بودن / تلاش برای تثبیت منافع و تقویت مقام / ملاحظه‌كاری و ترس از دست دادن مقام / گرایش به زندگی تجملاتی / دور شدن از توده مردم / گرایش به صاحبان مقام و منصب / دچار خودرایی و خود محوری شدن / توجیه اشتباهات / انتقامجویی از دوستان و همكاران منتقد / هنگام قانونگذاری به ترجیح منافع منطقه بر منافع ملی / از موضع قدرت با ضعیفان برخورد كردن / خضوع و خشوع در مقابل مستكبرین داخلی یا خارجی / تكبر ورزیدن / اختلاف‌افكنی، شكستن وحدت و...

چنان چه هر یك از مسوولان بخصوص نمایندگان و نیز نامزدهای انتخاباتی ملاحظات فوق را رعایت نكنند نه‌تنها تمام موارد بلكه یك مورد از موارد بالا كافی است كه انسان را سرنگون كند، چنان كه رهبر معظم انقلاب در دیدار خرداد 90 با نمایندگان مجلس شورای اسلامی كه سال آخر نمایندگی را طی می كنند فرمودند: «اگر كسی به خاطر تامین نمایندگی در مجلس بعدی به صاحبان ثروت و قدرت نزدیك شود، خدا از این كار بسیار زشت نمی گذرد و انتقام الهی حتما بر سرنوشت او اثر خواهد گذاشت.»

در ضمن باید توجه داشت كه دام‌های شیطانی رنگارنگ بوده و در هر زمان و هر موقعیت متناسب با مسائل و شرایط خاص خود چهره جدیدی به خود می‌گیرد كه شناختن آنها و پرهیز از آنها كار آسانی نیست مگر این كه توفیقات الهی همراه انسان گردد (الا عبادك منهم المخلصین).

3 ـ عدم نفاق: به لحاظ اخلاق اسلامی و ارزش‌های انسانی هر یك از نامزهای انتخاباتی باید بطور دقیق ویژگی‌ها و امكانات و توانایی‌های خود را شناسایی كرده و با شرایط نامزدی در مجلس شورای اسلامی و خواست‌های مردم تطبیق دهد، چنان چه این تطبیق در محدوده صددرصدی قرار گرفت، اعلام نامزدی كند، در غیر این صورت مجبور خواهد شد چهره نفاق به خود گرفته و آنچه ندارد وانمود كند كه دارد و آنچه نباید داشته باشد و دارد وانمود كند كه ندارد و... .

ازجمله مواردی كه در این زمینه باید دقت شود عبارتند از:

راستگویی و پرهیز از دروغگویی / پرهیز از وعده‌های نشدنی و غیرقابل دسترسی / كوچك كردن كارهای دیگران / منصوب كردن خود به ارزش‌ها یا صاحبان ارزش‌ها / در هر صورت منافقانه ظاهر شدن در صحنه انتخابات بدترین چیزی است كه ممكن است پیش آید و نامزدها باید به طور جدی از آن پرهیز كنند.

4 ـ تبلیغات سالم: نقش اخلاق در تبلیغات نامزدها، این است كه به آنها جهت درست می‌دهد و از انحراف نگه‌می‌دارد و موجب می‌شود تا مردم هم گمراه نشوند و انتخابات نیز سالم برگزار شود.

رهبر معظم انقلاب در این باره می‌فرمایند: در شناختن نامزدها نباید تبلیغات رنگی و متنوع یا وعده‌های بزرگ و غیرعملی عمران و آبادانی را ملاك قرار داد چراكه این گونه كارها وظیفه دولت است و وظیفه نماینده مجلس شناخت و تصویب قوانین مورد نیاز و مشخص كردن مسیر حركت قوای مجریه و قضايیه است نشانه‌های رعایت اخلاق و ارزش‌ها در تبلیغات انتخاباتی عبارتند از:

1 ـ ساده بودن تبلیغات 2 ـ عدم استفاده از تشریفات، زرق و برق و تجملات 3 ـ كم‌خرج بودن تبلیغات و پرهیز از اسراف و تبذیر 4 ـ تلاش زیاد نكردن برای تبلیغات 5 ـ محتوای منطقی داشتن 6 ـ پرهیز از پرگویی، انحراف از اصول و... 7 ـ تلاش برای بالا بردن شناخت مردم و بینش و بصیرت آنها 8 ـ اعلام برنامه به جای وعده دادن 9 ـ تاكید بر انجام وظیفه 10 ـ خود را آن گونه كه هست نشان دادن

با توجه به این كه مجلس شورای اسلامی از اركان مهم نظام كشور ما محسوب مي‌شود بنابراین شركت در انتخابات فراتر از یك وظیفه اخلاقی بلكه یك تكلیف شرعی محسوب می‌شود و هر گونه كم‌توجهی و سهل‌انگاری در این زمینه تبعات سوء و خسارات غیرقابل جبرانی را به دنبال دارد، لذا هر فرد ایرانی باید در رابطه با انتخابات مجلس شورای اسلامی احساس مسوولیت خاص داشته و از هر گونه تسامح در این زمینه پرهیز كند.

حضرت امام خمینی(ره) در وصیت‌نامه سیاسی ـ عبادی خود ضمن تاكید بر شركت در تمام انتخابات، عدم حضور و تسامح را تا حد گناهان كبیره می‌شمارد و چنین می‌فرمایند: «از این قرار عدم دخالت ملت از مراجع و علمای بزرگ تا طبقه بازاری و كشاورز و كارگر و كارمند همه و همه مسوول سرنوشت كشور و اسلام می‌باشند، چه در نسل حاضر و چه در نسل‌های آینده و چه‌بسا كه در بعضی مقاطع عدم حضور و مسامحه گناهی باشد كه در راس گناهان كبیره است.»

بنابراین در وجوب شركت در انتخابات جای شك نیست لیكن از آنجا كه بجا آوردن هر یك از فرایض دینی دارای آداب خاص خود است كه شركت در انتخابات نیز از این امر مستثنی نيست، پس چنان چه رأی دادن با رعایت آداب مربوط به آن صورت گیرد ضمن مقبول واقع شدن آن از اجر وافر نیز برخوردار خواهیم بود.

نامزد اصلح كیست؟

1 ـ به معنی واقعی كلمه متدین و مقید به احكام اسلامی باشد. 2 ـ ولایی بوده و در جهت اجرای منویات رهبری كوشا باشد. 3 ـ از بینش و بصیرت برخوردار باشد. 4 ـ دشمن‌شناس باشد. 5 ـ اهل جهاد و ایثار بوده و از خود گذشتگی داشته باشد. 6 ـ دارای امتیازی از ارزش‌های انقلاب باشد. 7 ـ در برخورد با مفاسد مقاوم باشد. 8 ـ اهل سازش‌كاری و كوتاه آمدن در مقابل زیاده‌خواهان نباشد. 9 ـ استكبارستیز باشد. 10 ـ ساده‌زیست بوده و از تشریفات و تجملات دوری گزیند. 11 ـ پیگیر و خستگی‌ناپذیر باشد. 12 ـ موقعیت‌شناس، حساس، به روز و حتی به لحظه باشد. 13 ـ دوراندیش، ژرف‌اندیش و جامع‌نگر باشد. 14 ـ اقتضاي زمان و مكان را در نظر گیرد. 15 ـ از گرایش‌های شرقی و غربی و لیبرالی و مانند آنها به دور باشد. 16 ـ در امور مادی و دنیوی چشم پاك و دل سیر باشد. 17 ـ صاحب‌منصبان و سرمایه‌داران در نزد او جایگاه ویژه‌ای نداشته باشند. 18 ـ برای مردم اهمیت قائل باشد. 19 ـ از جمود، ارتجاع و تحجر بدور باشد. 20 ـ از زندگی اشرافی و روحیه استكباری متنفر باشد. 21 ـ اهل زد و بند و باندبازی نباشد.

1 ـ آثار تدین در اعمال و گفتار او مشهود باشد. 2 ـ مراجعه به سابقه شغلی، كاری، محلی و... . 3 ـ چنان چه نامزد سابقه نمایندگی دارد، بررسی نطق‌های پیش از دستور، موضعگیری‌ها، میزان حضور و غیاب، میزان فعال بودن در كمیسیون‌ها و صحن علنی، میزان فعال بودن در تهیه طرح‌ها و... . 4 ـ اگر اهل حزب یا گروه هستند بررسی حزب و گروه او. 5 ـ بررسی نحوه تبلیغات. 6 ـ بررسی سخنرانی‌ها و مواضع انتخاباتی. 7 ـ بررسی وضعیت خانوادگی و سطح زندگی و نحوه معاشرت. 8 ـ بررسی مواضع در رابطه با استكبار جهانی، نظام اسلامی و ولایت فقیه.