/جاذبههاي گردشگري زنجان/ معبد «داش كسن»؛ بنای صخرهای منحصر بهفرد
معبد تاریخی «داش كسن» بنای صخرهای منحصر بهفرد و از ارزشمندترین نمونههای صخرهای در تاریخ معماری ایران بهشمار میرود.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه زنجان، معبد تاریخی «داش كسن» بهعنوان يكي از جاذبههاي مهم گردشگري استان زنجان، در 10 كيلومتري جنوب شرقي شهر تاريخي سلطانيه و در نزديكي روستاي وير قرار گرفته است.
اين مجموعه در محوطهاي به شكل مستطيلي ناقص، بهطول 400 متر و عرض 50 تا 300 متر، ديده ميشود. در درون اين مجموعه، سه غار نسبتا عميق در دل كوه كنده شده است. از نقشهاي اين كنده كاريها، ميتوان به دو تصوير اژدها كه در مقابل يكديگر به شكل قرينه حك شدهاند و طول هر يك 5/3 متر است، اشاره كرد. در طرفين اين نقشها، محرابهاي زيباي نقش داري با طرحهاي اسليمي، گل و بوته و مقرنسهاي سنگي كندهكاري شدهاند. مجموعه آثار كندهكاري اين محل، يادگار هنرمندان چيني است كه به فرمان اولجايتو از چين فرا خوانده شده بودند.
بر اساس فرضيهاي، غارهاي «داش كسن» در دو دوره تاريخي جدا از هم مورد استفاده قرار گرفته است. در دوره نخست، اين غار نيايشگاه آئين مهرپرستي در عهد ساساني بوده، اما از اين دوره آثاري بهجاي نمانده است. دوره دوم كه نقشهاي اژدها، برگ مو، پيچك و طرحهاي اسليمي، يادگار آن دوره است، به دوران فرمانروايي ايلخانان تعلق دارد.
ظهور و پيدايش اين معبد صخرهاي را ميتوان با توجه به شكل معماري (چليپائي) آن و وجود فضاهايي مانند مهرابههاي مهرپرستان به سدههاي اول و دوم ميلادي بازگرداند و از سوي ديگر نحوه پرداخت نقوش آن متأثر از اوضاع اجتماعي ايران قرن هشتم هـجري قمري است.
بر اساس برخي مطالعات انجام گرفته، این احتمال وجود دارد که «ارغون» ایلخان مغول، پیش از گرایش به دین اسلام این معبد را بنا كرده باشد.
از دیگر نقشهای تزئینی این معبد، میتوان به طاقچههای ضلع شرقی و غربی نقوش اژدها اشاره کرد که با مقرنسهای زیبا، مهارت هنرمندان سنگ تراش معبد را به نمایش گذاشته است. سنگهاي سبز بهكار گرفته شده در حصار ارگ سلطانيه، مطمئنا از محل تاريخي داش كسن (سنگبر) بريده شده است.در نتيجه برش و انتقال سنگ، فضاي لازم جهت كندهكاري و دخمهسازي در اين محل فراهم شده و اين مكان با اندكي تغييرات به آرامگاه تبديل شده است. بنابراين محوطه تاريخي داش كسن را ميتوان در رديف آرامگاههاي دوره ايلخاني نيز طبقهبندي كرد.
همچنین تلفیق طرحهای اسلیمی و نقش اژدها در تزئینات این معبد، نشاندهنده تأثیرپذیری متقابل هنر ایران و چین از یکدیگر است. وجود نقوش اسلیمی منحصر بهفرد در این معبد، بیانگر فعالیت هنرمندان مسلمان در پدید آوردن این معبد تاریخی است