سقوط تدريجي
حيلههاي نفس و شيطان در دل از روي ميزان است. هيچ گاه ممكن نيست نفس به شما كه داراي ملكه تقوا و ترس از خدا هستيد، تكليف قتل شخصي يا زنا كند، يا به كسي كه داراي صفت شرافت و طهارت نفس است، پيشنهاد دزدي و سرقت نمايد.
از اول امر ممكن نيست به شما بگويد در اين ايمان و اعمال، به خداي خود منت گذار، يا خود را از محبوبين و محبين و مقربين درگاه قلمداد كن . ابتداي امر از درجه پايين گرفته، راهي در دل شما باز ميكند و شما را وادار ميكند به شدت مواظبت در مستحبات و اذكار و در ضمن، عمل يكي از گنهكاران را در نظر شما به مناسبت حال شما جلوه ميدهد و به شما تلقين ميكند كه شما از اين شخص از نظر خدا و عقل بهتريد و اعمال شما موجب نجات شما است و الحمدلله شما پاك و پاكيزه هستيد و از گناهان عاري و بري هستيد.
آنچه ما را از راه حق باز ميدارد، شيطان است و شيطان باطني انسان بسيار استاد است.
از اين دو نتيجه ميگيرد: يكي بدبيني به بندگان خدا و ديگري خودپسندي، كه هر دو سرچشمه مفاسد است. به نفس و شيطان بگوييد ممكن است اين شخصي كه مبتلا است به گناه، داراي صفات خوبي باشد يا اعمال ديگري كه خداي تعالي او را شامل رحمت خود كند و به وسيله همان اخلاق خوب او را هدايت كند و عاقبت به خير شود.
چهل حديث امام خميني، ص 56